Najduže putovanje počinje prvim korakom

Razvoj sistema daljinskog grejanja u Novom Sadu

Istorijat svakog preduzeća je jedinstven, a samim tim je i istorija Novosadske toplane neponovljiva. Zahvaljujući dugogodišnjem predanom radu i iskustvu visokokvalifikovanih stručnjaka tog preduzeća u Novom Sadu je stvoren razgranat  sistem daljinskog grejanja, koji se i danas stalno modernizuje i unapređuje u cilju poboljšanja kvaliteta isporuke toplotne energije.

Razvoj  sistema daljinskog grejanja Novog Sada je započeo 1961. godine kada su parni kotlovi stare električne centrale, locirane u blizini bivše železničke stanice, bili iskorišćeni za grejanje novih višeporodičnih zgrada na gradskom području Grbavica. Iste godine, 25. septembra osnovana je i Novosadska toplana u sastavu preduzeća za distribuciju električne energije „Elektrovojvodina“.

Prvi koraci u razvoju sistema daljinskog grejanja zgrada bili su učinjeni u južnom delu Novog Sada.  Izgradnjom toplovodne mreže prema Grbavici na koju je, bez podstanica, priključen 491 stan, a zatim i izgradnjom parovoda namenjenog za grejanje Poljoprivrednog fakulteta i vrelovodnog ogranka ka centru grada, formiran je najstariji gradski sistem  „Jug“. Taj sistem grejanja je, usled intenzivne izgradnje grada, obezbedio samo delimično rešavanje problema gradskog grejanja. Zbog toga je, u skladu sa GUP-1963, započeta izrada „Studije o snabdevanju toplotnom energijom za grejanje Novog Sada“.

Izgradnjom višeporodičnih stambenih i javnih zgrada na severnom gradskom području, 1965. godine, u blizini nove železničke stanice, stvorena je potreba za izgradnjom Toplane „Sever“. Iste te godine je završen i prvi planski dokument o snabdevanju toplotnom energijom za grejanje grada – studija „Toplifikacija i gasifikacija Novog Sada“ – u kojem su prvi put definisane granice gradskih područja za grejanje iz toplifikacionog i gasifikacionog sistema i određen je dugoročni koncept razvoja sistema grejanja dela grada na levoj obali Dunava. Takođe, planirana je izgradnja termoelektrane-toplane (TE-TO) kao baznog izvora za grejanje grada i područnih toplana kao vršnih izvora.

Prvi vrelovodni kotao na Toplani „Jug“ je izgrađena 1966. godine, a u narednoj godini je parovod za grejanje Poljoprivrednog fakulteta zamenjen vrelovodom.

Toplane „Jug“ i „Sever“ su priključene na novi magistralni gasovod Elemir-Beočin 1968. godine. Korišćenje prirodnog gasa, umesto mazuta kao osnovnog energenta za grejanje grada, simbolizovalo je početak nove ere u sistemu daljinskog grejanja. Iste te godine, urađen je i „Idejni projekat toplotne mreže za grejanje Podbare“, koji je označio početak razvoja trećeg konzumnog područja i gradskog sistema grejanja u istočnom delu Novog Sada. Dve godine kasnije, na Podbari je izgrađen deo vrelovodne mreže za grejanje zgrada i puštena je u pogon Toplana „Istok“.

Prva faza izgradnje „Termoelektrane-toplane Novi Sad“ je završena 1981. godine. Naredne godine je izgrađen tranzitni i povezni vod da bi Toplana „Istok“ bila priključena na TE-TO, a prva isporuka toplotne energije za grejanje područja Toplane „Istok“, iz kombinovane proizvodnje električne i toplotne energije u „TE-TO Novi Sad“, započeta je u oktobru 1982. godine.

Toplana „Zapad“ je izgrađena i puštena u pogon 1983. godine kao četvrti gradski sistem i kao drugi sistem sa trocevnom vrelovodnom mrežom i direktnim podstanicama za grejanje zgrada i indirektnim podstanicama u zgradama za centralnu pripremu tople potrošne vode. Iste 1983. godine, započet je i razvoj sistema daljinskog grejanja na desnoj obali Dunava. Izgrađen je peti gradski sistem Toplana „Petrovaradin“ sa dvocevnom mrežom, koja je namenjena samo za grejanje zgrada.

Druga faza izgradnje „TE-TO Novi Sad“ je završena 1984. godine. Sledeće, 1985. godine, rekonstruisane su toplane „Jug“ i „Istok“ tako što su dobili ulogu gradskih priključnih stanica za povrat vode u TE-TO. Izgrađena je i Glavna razdelna stanica za planiranu deobu polazne vode iz TE-TO prema toplanama „Sever“, „Jug“ i  „Istok“. Iste godine, izgrađen je povezni vod GRS – Toplana „Jug“ i već u novembru je započela isporuka toplotne energije iz kombinovane proizvodnje električne i toplotne energije u „TE-TO Novi Sad“ za konzumno područje Toplane „Jug“.

Na zahtev Skupštine opštine Sremski Karlovci i po nalogu Gradske uprave Novog Sada, Novosadska toplana je, 1987. godine, preuzela obavezu pogona i održavanja Toplane „Dudara“ u Sremskim Karlovcima. Četiri godine kasnije, 1991. godine, izgrađena je privremena kotlarnica za grejanje TV Novi Sad  i planirana je izgradnja područja Toplane „Mišeluk“ – šestog gradskog sistema, koji nije bio obuhvaćen Generalnim projektom od 1978. godine.

Odlukom Skupštine grada, od prvog januara 1990. godine, Novosadska toplana je izašla iz sastava „Elektrovojvodine“ i nastavila svoju delatnost kao gradsko javno preduzeće, a 28. aprila 1998. godine je dobila status javnog komunalnog preduzeća.

Elektroenergetski sistem u Srbiji je objedinjen 1991. godine, a „TE-TO Novi Sad“ je preuzela Elektroprivreda Srbije (EPS).

U martu 1999. godine je prestala sa radom privremena kotlarnica za grejanje TV Novi Sad zbog bombardovanja TV Novi Sad.

Naredna decenija je obeležena intenzivnim rekonstrukcijama vrelovodne mreže, a takođe i ugradnjom novih kotlovskih kapaciteta. Tako je na Toplani „Jug“ zamenjen postojeći vrelovodni kotao, a na Toplani „Zapad“, ugradnjom dva vrelovodna kotla, obezbeđena je kvalitetna isporuka toplotne energije za stanovnike zapadnog dela grada.

Između ostalog, 2010. godine je izgrađen povezni vrelovod od Glavne razdelne stanice do Toplane „Sever“, da bi krajem naredne godine bio započet spregnuti režim rada sa „TE-TO Novi Sad“. Time je uspešno završena prva faza rekonstrukcije ove, druge po starosti, toplane u Novom Sadu.

U cilju unapređenja odnosa s potrošačima, Novosadska toplana je otvorila  Korisnički centar u Vladimira Nikolića broj 1. Novosadska toplana je svojim korisnicima omogućila da besplatnim pozivom Korisničkog centra dobiju sve informacije u vezi sa radom Preduzeća, kao i da budu putem SMS-a obaveštavani o prekidima u isporuci toplotne energije za grejanje i pripremu tople potrošne vode, nastalih zbog radova na vrelovodnoj mreži koji su u nadležnosti Novosadske toplane ili radova na kućnoj instalaciji, čije je izvođenje u nadležnosti preduzeća koje održava kućne instalacije.

Novosadska toplana je napravila revolucionarni korak kompjuterizacijom procesa proizvodnje toplotne energije. Procesom  potpune automatizacije sistema, tj. toplana,  obezbeđuje se  kompletan nadzor i upravljanje svim podsistemima toplana iz jednog centralnog dispečerskog centra, čime se postiže optimalna upravljivost, maksimalna pouzdanost i efikasnost uz minimalne gubitke energije. Rekonstrukcijom kućnih podstanica ugradnjom elektronskih regulatora temperature i komunikacionih uređaja za povezivanje kućnih podstanica na centralni upravljački sistem Novosadske toplane, ostvarena je automatizacija kompletnog procesa proizvodnje i distribucije toplotne energije, što znači optimizaciju procesa kroz racionalizaciju potrošnje energenta.

Danas, osnovni cilj Novosadske toplane je konstantno unapređenje kvaliteta usluge i saradnje sa korisnicima. Zahvaljujući efikasnom poslovanju i savremenoj organizaciji, Preduzeće doprinosi opštem razvoju grada i udobnosti života građana. Planovi za budućnost su podjednako ambiciozni, a dosadašnji uspesi Toplanu nipošto ne ograničavaju, već joj samo zadaju obavezu da bude još bolja.